شرح کلیدواژه های تخصصی جمع سپاری انرژی و مفاهیم استفاده شده در آن

تعاریف مهم جمع‌سپاریهای انرژی

سیاست‌های کلی: راهبردهای کلان بخش انرژی که توسط رهبری ابلاغ می شود و مبنای برنامه نویسی در مجلس و اجرا در دولت می شود.

حامل‌های انرژی: موادی که در خود انرژی دارند و از آنها به عنوان منبعی برای انجام کار فیزیکی استفاده می  شود.

رویکرد مناسب برای تولید حامل انرژی X :تولید و عرضه حامل انرژی X باید با چه سیاست و برنامه ای انجام شود. انتخاب حاکمیت برای سرعت توسعه بهره برداری از حامل انرژی X چیست. در اینجا صرفا رویکرد پیشنهادی برای تولید حامل انرژی X مد نظر است و هدف مقایسه سرعت رشد آن با سایر حامل ها نیست. به عبارت دیگر در اینجا سوال این است که مستقل از اینکه سایر حامل های انرژی به چه نحو توسعه پیدا می کنند و تولید می شوند، رویکرد کشور برای تولید حامل انرژی X چه باید باشد.

تولید حامل انرژی X با در نظر گرفتن ملاحظات بین نسلی: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد حامل انرژی X را به حدی تولید کند که امکان بهره برداری از آن برای نسل‌های آینده فراهم باشد. سیاست تولید صیانتی یا حداقل بهره برداری از منابع نفت و گاز ذیل این رویکرد هستند. این رویکرد فقط در مورد حامل های انرژی نفت و گاز قابل انتخاب است.

تولید حامل انرژی X به صورت تولید حداکثری: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد با در نظر گرفتن ملاحظات فنی حداکثر تولید از میدان یا منبع را انجام دهد. این رویکرد فقط در مورد حامل های انرژی نفت، گاز و زغال سنگ قابل انتخاب است.

تولید حامل انرژی X با ادامه سرعت فعلی: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد میزان تولید حامل انرژی X را با سرعتی معادل سرعت رشد آن در ۱۱ سال گذشته (دوره قبلی سیاست‌های کلی انرژی از ۱۱۰۹ تا کنون) افزایش دهد و سیاست خاص جدیدی را برای توسعه بیشتر و شدیدتر تولید آن اعمال نکند. (میزان تقریبی رشد تولید در ۱۱ سال گذشته، در مورد هر حامل به طور جداگانه مشخص شده است و در فرآیند نظرخواهی به شما اعلام می شود) این رویکرد در مورد حامل‌های انرژی زغال سنگ، برق، تجدیدپذیر، هسته‌ای و هیدروژن قابل انتخاب است. مثال در مورد برق این رویکرد به معنی وجود کسری‌های گه گاه برق و خاموشی های احتمالی است.

تولید حامل انرژی X با شیب ملایم: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد میزان تولید حامل انرژی X را با شیبی بیشتر از متوسط رشد آن در ۱۱ سال گذشته افزایش دهد. (بازه تقریبی این رشد در مورد هر حامل به طور جداگانه مشخص شده است و در فرآیند نظرخواهی به شما اعلام می شود) این رویکرد در مورد حامل‌های انرژی برق، تجدیدپذیر، هستهای و هیدروژن قابل انتخاب است. مثال در مورد برق این رویکرد به معنی پیگیری سیاست توسعه ظرفیت تولید و تأمین برق با هدف جلوگیری از خاموشی است.

تولید حامل انرژی X با شیب تند: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد میزان تولید حامل انرژی X را با شیبی بسیار بیشتر از متوسط رشد آن در ۱۱ سال گذشته افزایش دهد. (بازه تقریبی این رشد در مورد هر حامل به طور جداگانه مشخص شده است و در فرآیند نظرخواهی به شما اعلام می شود) این رویکرد در مورد حامل های انرژی برق، تجدیدپذیر، هستهای و هیدروژن قابل انتخاب است. مثال در مورد برق این رویکرد به معنی پیگیری سیاست توسعه ظرفیت با هدف جایگزینی برق به جای سایر حامل های انرژی در مصارف مختلف (electrification (یا توسعه صادرات مستقیم برق یا توسعه صادرات محصولات مبتنی بر مصرف برق است.

رویکرد مناسب برای مصرف حامل انرژی X: اولویت کاربرد یک حامل انرژی. پاسخ به این سوال که حامل انرژی X را در چه زمینه‌ای باید بیشتر استفاده کنیم. رویکرد غلبه یک اولویت را نشان میدهد. یعنی اگر جایی دو سیاست با هم تناقض نداشتند هر دو میتواند اجرا شود اما اگر دو سیاست تناقض داشتند آن سیاستی پیگیری می شود که بیشتر از دیگری در راستای رویکرد منتخب باشد.

رویکرد به حامل انرژی X به مثابه خوراک زنجیره ارزش: حامل انرژی X نباید به عنوان سوخت و منبع انرژی مصرف و تمام شود بلکه باید به عنوان ماده خام وارد فرآیند تبدیل شود و پس از تبدیلات مختلف مرحله ای و متوالی به عنوان کالای نهایی در اختیار مصرف کننده قرار گیرد. مثال سیاست توسعه زنجیره ارزش تان و تولید محصولات نهایی مبتنی بر آن یا ایجاد خطوط لوله اتیلن و احداث واحدهای مصرف کننده آن در مناطق مختلف ذیل این رویکرد است.

رویکرد به حامل انرژی X به مثابه انرژی مصرف شدنی: در این رویکرد حامل انرژی X باید “مصرف” شود. در این رویکرد حامل انرژی “تبدیل” نمی شود. بر این اساس استفاده از گاز در زنجیره ارزش و تولید پلیمربه معنی رویکرد به گاز به عنوان خوراک زنجیره ارزش است و استفاده از گاز به عنوان سوخت نیروگاه‌ها به معنی رویکرد به گاز به عنوان انرژی مصرف شدنی است.

رویکرد به حامل انرژی X به مثابه کالای صادراتی: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد حامل انرژی X را صادر کند. هدف از این صادرات می تواند کسب درآمد ارزی یا وابسته سازی و تأمین امنیت سیاسی بین المللی یا سایر اهداف باشد.

رویکرد به گاز به مثابه عامل ازدیاد برداشت: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد اولویت استفاده از گاز را در تزریق آن به میادین نفتی قرار دهد تا موجب ازدیاد برداشت نفت خام شود.

رویکرد به انرژیهای تجدیدپذیر به مثابه منبعی برای تأمین حرارت: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد اولویت استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر را در مصارف حرارتی و برودتی قرار دهد تا بتواند دمای آسایش بخش ساختمان یا آبگرم و حرارت مورد نیاز در این بخش یا حتی بخش‌های صنعتی و کشاورزی را فراهم کند.

رویکرد به انرژی‌های تجدیدپذیر به مثابه منبعی برای تأمین برق: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد اولویت استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر را در تولید برق قرار دهد تا به شبکه یا به مصرف کنندگان پراکنده ارائه شود.

رویکرد به هیدروژن به مثابه سوخت: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد اولویت استفاده از هیدروژن را در سوزاندن هیدروژن و تبدیل مستقیم آن به حرارت قرار دهد.

رویکرد به هیدروژن به مثابه تأمین کننده برق: در این رویکرد کشور تصمیم می گیرد اولویت استفاده از هیدروژن را (با وارد کردن آن به فرآیند باتری و پیل) در تولید برق قرار دهد و از برق تولید شده برای تأمین نیازهای مختلف انرژی استفاده کند.

ملاحظه تأمین مالی: برای اتخاذ هر یک از رویکردهای پیشنهادی نیاز به منابعی برای تأمین مالی وجود دارد. سیاست، قید یا چارچوب مورد نظر برای تأمین مالی ذیل رویکرد پیشنهادی در این بخش بحث می شود.

الزام تأمین مالی با استفاده از منابع داخلی: در صورت اتخاذ این قید، کشور موظف است اقدامات توسعه ای مورد نیاز خود را از داخل تأمین مالی کند.

عدم الزام تأمین مالی با استفاده از منابع داخلی: در صورت اتخاذ این قید، کشور تکالیفی برای تأمین مالی اقدامات توسعه ای خود از داخل ندارد و می تواند منابع مورد نیاز خود را به فراخور و بسته به شرایط از داخل یا خارج تأمین کند.

ملاحظه استفاده از توان ساخت داخل: برای اتخاذ هر یک از رویکردهای پیشنهادی نیاز به زنجیره تأمینی شامل دانش فنی، تجهیزات، مواد، خدمات شامل تعمیر و نگهداری و … وجود دارد. سیاست، قید یا چارچوب مورد نظر برای استفاده از توان داخلی در زنجیره تأمین صنعت انرژی، ذیل رویکرد پیشنهادی در این بخش بحث می شود.

الزام به استفاده از توان صنایع داخلی: در صورت اتخاذ این قید، کشور موظف است به گونه ای برنامه ریزی کند که حداکثر استفاده از توان صنایع داخلی در اقدامات توسعه ای و فعالیت‌های بخش انرژی مورد استفاده قرار گیرد.

عدم الزام به استفاده از توان صنایع داخلی: در صورت اتخاذ این قید، کشور تکالیفی برای استفاده حداکثری از توان صنایع داخلی در اقدامات توسعه ای و فعالیت‌های بخش انرژی ندارد و می تواند نیازهای زنجیره تأمین صنعت انرژی را از داخل یا خارج تأمین کند.

هدف: مطلوبیت یا ارزشی که رویکردهای مختلف به یک حامل انرژی، از منظر میزان اثرگذاری بر تحقق آن با یکدیگر مقایسه می شوند و رویکردی که بیشتر و بهتر از سایر رویکردها بتواند هدفی را محقق کند به عنوان رویکرد منتخب پیشنهاد می شود. در مقایسه رویکردها بر اساس میزان تحقق یک هدف مشخص، فرض می شود سایر شرایط ثابت است تا امکان مقایسه و ارزیابی فراهم شود.

هدف اقتصادی ۱ ،ایجاد اشتغال: مجموع اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجاد شده در طول دوره سیاستها (۱۱ سال) در اثر اتخاذ یک رویکرد هدف اقتصادی ۱ ،افزایش درآمد ارزی و سهم از بازار جهانی: درآمد ارزی به دست آمده برای کشور در طول دوره سیاستها (۱۱ سال) و سهم ایران از بازار جهانی (همه کالاها و خدمات) در انتهای دوره سیاستها (بعد از ۱۱ سال) در اثر اتخاذ یک رویکرد.

هدف اقتصادی ۱ ،افزایش تولید ناخالص داخلی: تولید ناخالص داخلی در انتهای دوره سیاست‌ها (۱۱ سال بعد) در اثر اتخاذ یک رویکرد.

هدف امنیتی ۱ ،ارتقای امنیت خارجی: میزان وابسته سازی کشورهای هدف به ایران در طول دوره (۱۱ ساله) در اثر اتخاذ یک رویکرد. اینکه چقدر منافع کشورهای هدف در گرو حفظ منافع ایران و حفظ رابطه با ایران است.

هدف امنیتی ۱ ،ارتقای امنیت انرژی داخلی: اطمینان از تأمین انرژی مورد نیاز برای فعالیت‌های اقتصادی و زندگی روزمره در طول دوره سیاست‌ها (۱۱ سال) در اثر اتخاذ یک رویکرد.

هدف عدالت اجتماعی ۱ ،توسعه مبتنی بر آمایش سرزمینی: سازگاری یک رویکرد با توسعه متوازن و متناسب منطقه ای و جلوگیری از تمرکز ناموجه فعالیت ها و کسب و کارها در مناطق خاص و محدود و توسعه فعالیت‌های هر منطقه متناسب با ظرفیت‌ها و فرصت‌های آن منطقه بر اساس سیاست‌های آمایش سرزمینی در طول دوره سیاست‌ها ۱۱ سال.

هدف عدالت اجتماعی ۱ ،بهبود ضریب جینی: ضریب جینی در انتهای دوره سیاست‌ها (بعد از ۱۱ سال) در اثر اتخاذ یک رویکرد.

هدف محیط زیستی ۱ ،افزایش سازگاری با محیط زیست: سازگاری یک رویکرد با محیط زیست و عدم آسیب رساندن به آن در طول دوره سیاست‌ها (۱۱ سال).

گزاره اصلی: ادعا، حرف اصلی، مدعای اصلی، دلیل اصلی یا هر عبارتی که به تنهایی یا در کنار تعداد محدودی گزاره اصلی دیگر، مبنای استدلال یا تصمیم گیری یا انتخاب باشد. گزاره اصلی به گونه ای است که یک متفکر عاقل با فهمیدن آن گزاره یا با فهمیدن آن گزاره در کنار تعداد محدودی گزاره دیگر، منطقاً به همان نتیجه ای می رسد که مطرح کننده گزاره یا رویکرد منتخب پیشنهاد داده است. فرض کنید شما رویکرد Z را برای حامل انرژی X پیشنهاد داده اید و کسی از شما بپرسد چرا این پیشنهاد را می دهید. “گزاره اصلی”، پاسخی است که به او می دهید. گزاره اصلی حداکثر ۱۱۱ کلمه دارد.

گزاره (های) تفصیلی پشتیبان: این گزاره ای می توانند شامل دو بخش زیر باشند: تشریح و تبیین بیشتر گزاره اصلی یا بیان گزاره ها و استدلال‌هایی که با فهمیدن آن گزاره ها منطقاً گزاره اصلی نتیجه می شود. بخش گزاره (های) تفصیلی پشتیبان حداکثر ۰۱۱ کلمه دارد.

مستندات (اسناد پشتیبان): گزارش یا گزارش‌هایی که در آن به تفصیل دلایل و شواهدی که بر اساس آن یک گزاره اصلی مطرح می شود، شرح داده شده است. گزارش پشتیبان محدودیتی از منظر تعداد کلمات ندارد اما الزاما یک خلاصه مدیریتی دارد که حداکثر ۸۱۱ کلمه است و در آن مهمترین نکات مطرح شده در گزارش پشتیبان آمده است و خواندن آن خلاصه مدیریتی، نقطه ابهامی برای خواننده باقی نمی گذارد و او را از خواندن گزارش اصلی بی‌نیاز می کند یا صرفا برای مراجعه به جزئیات مطرح شده در خلاصه مدیریتی کافی است به اصل گزارش مراجعه کند.

گزاره آماری: گزاره ای که برای اثبات آن گزاره پشتیبانی ارائه نمی شود و صرفا شامل یک عدد یا یک نمودار یا سری زمانی یا داده می شود. هر گزاره آماری حداکثر ۱۱۱ کلمه دارد و باید به مرجع مشخصی (بر اساس استاندارد APA (استناد داده شود.

گزاره خبرگانی: گزاره ای که برای اثبات آن گزاره پشتیبانی ارائه نمی شود و مبنای آن خبرگی فرد مطرح کننده آن است.